قرآن ( الفاظ مشابه ) همراه با بررسى سياق آيات ، براى رسيدن به دلالت ظاهرى آن . « 1 » مهم‌ترين ويژگىهاى اين روش ، گردآورى آيات شبيه به هم و بررسى سياق آنها است . براى روشن شدن بحث لازم است مراحل آن توضيح داده شود . مراحل تفسير بيانى به شكل جديد 1 . تفسير موضوعى روشن است كه يك موضوع ، در جاهاى گوناگون قرآن از آن بحث شده است ؛ مثلا وقتى به واژهء « يؤمنون » مىرسيم براى فهم صحيح مؤمنان و حالات و ويژگىهاى آنان چاره‌اى نيست ، جز اين كه به آيات و سوره‌هايى كه دربارهء مؤمنان است و واژه‌هاى مشابه دارد مراجعه شود ، يا مانند « منافقون » به سورهء منافقون ، و آياتى كه ويژگىهاى منافق را بيان مىكند مراجعه شود ، و يا براى فهم داستان آدم كه در سورهء بقره است ، به داستان آدم در سوره‌هاى اعراف ، حجر ، كهف و . . . مراجعه نمود . 2 . ترتيب زمانى در اين مرحله ، آياتى كه دربارهء يك موضوع است براساس ترتيب زمان نزول - كه آيا در مكه بوده است يا مدينه و اگر در مكه بوده است آيا اوائل بعثت بوده يا اواخر بعثت - چينش و بررسى مىشود ، براى به دست آوردن اين مرحله بايد به كتاب‌هاى اسباب النزول مراجعه نمود . 3 . بررسى مسائل تاريخ و نزول قرآن ، جمع ، كتابت و قرائت قرآن ، با عنوان علوم قرآن . 4 . بررسى عمومى حالاتى كه آيات قرآن در آن حالات نازل شده است ؛ مانند : ويژگىهاى مادى قرآن كه شامل مباحث زمين ، آسمان ، كوه‌ها ، رودخانه‌ها و . . . و بررسى عمومى حالت معنوى در تاريخ آن امت ؛ مانند عادات ، آداب و رسوم ، تقليدها و . . . 5 . بررسى مفردات قرآنى ، و اين كه يك لغت در چه مواردى از قرآن و با چه معنايى به

--> ( 1 ) ر . ك : استاد سبحانى ، المناهج التفسيرية / 215 ( ذيل كتاب الايمان و الكفر ) .